AI in Finance: begin niet bij inzichten, maar bij het proces

Foto van Willem Godschalk

Willem Godschalk

AI in Finance: begin niet bij inzichten, maar bij het proces

Iedere ondernemer krijgt tegenwoordig het advies om AI in te zetten binnen de financiële functie. De belofte? Betere inzichten, scherpere prognoses en slimmere beslissingen.

Maar veel van die adviezen beginnen aan de verkeerde kant.

 

De grootste kansen voor AI liggen op dit moment niet bij analyses of strategisch advies, maar bij de financiële basis: het verwerken, controleren en afstemmen van de cijfers waarop je beslissingen baseert. Wil je AI succesvol inzetten binnen Finance? Begin dan bij je boekhouding en de onderliggende processen.

Waar levert AI binnen Finance de meeste winst op?

Vraag tien mensen waar AI het verschil kan maken binnen Finance en je krijgt waarschijnlijk tien verschillende antwoorden. De één verwacht dat AI de boekhouder vervangt, de ander ziet vooral kansen voor een CFO-agent die prognoses maakt en strategisch advies geeft. En er zijn mensen die AI nog niet vertrouwen met financiële gegevens.

 

Opvallend genoeg beginnen veel toepassingen bij de meest aantrekkelijke kant van Finance: dashboards, analyses, voorspellingen en strategisch advies. Dat doet me denken aan de opkomst van de Controller en later specifiek de Business Controller. Ook toen verschoof de aandacht al snel naar inzicht, analyses en besluitvorming. Logisch, want daar wordt de toegevoegde waarde van de functie zichtbaar. Maar ook toen gold: voordat je kunt analyseren en adviseren, moet de basis staan. De financiële gegevens moeten betrouwbaar zijn en de administratie op orde.

 

Die basis noemen we ook wel scorekeeping: het zorgvuldig en betrouwbaar vastleggen van de financiële prestaties van een organisatie. Het klinkt misschien niet spannend, maar zonder die basis zijn analyses niet meer dan een verhaal bij cijfers waarvan je niet zeker weet of ze kloppen.

 

Met AI dreigen we dezelfde fout opnieuw te maken. We kijken naar wat de technologie aan de bovenkant kan toevoegen, terwijl de eerste winst juist aan de onderkant ligt: bij het vastleggen, verwerken en controleren van financiële gegevens. 

Begin bij de dagelijkse financiële processen

De eerste toepassingen met een duidelijk rendement liggen wat mij betreft in de dagelijkse financiële processen. Denk aan het verwerken van banktransacties, het herkennen en boeken van facturen, het koppelen van bonnen en het controleren van aansluitingen. Dit werk is bijzonder geschikt voor automatisering met AI, omdat het gaat om grote volumes, herkenbare patronen en werkzaamheden waarvan de uitkomsten controleerbaar zijn.

 

Dat laatste is belangrijk. AI hoeft niet foutloos te zijn om waardevol te zijn. Het moet vooral goed werk leveren dat controleerbaar is, waarbij fouten tijdig worden ontdekt.
Een verkeerde boeking is doorgaans te herstellen. Een verkeerde beslissing op basis van die boeking kan veel grotere gevolgen hebben.

Welke financiële processen kun je als eerste automatiseren?

1. Facturen en banktransacties verwerken

AI kan terugkerende transacties herkennen en voorstellen doen voor de juiste grootboekrekening en btw-behandeling. Daarbij kan het niet alleen naar de omschrijving van een banktransactie kijken, maar ook de achterliggende factuur meenemen. Dat maakt de verwerking slimmer en vermindert handmatig werk.

2. Aansluitingen en controles voorbereiden

AI kan verschillen tussen bankmutaties, facturen en boekingen signaleren. Ook kan het opvallende transacties en lang openstaande posten onder de aandacht brengen.

De financieel professional controleert de uitkomsten en bepaalt welke acties nodig zijn.

3. Managementrapportages voorbereiden

AI kan cijfers verzamelen, realisatie met budget vergelijken en opvallende afwijkingen signaleren. Ook kan het een eerste toelichting op de verschillen opstellen.

De financieel verantwoordelijke beoordeelt vervolgens of de verklaringen kloppen, welke ontwikkelingen relevant zijn en welke acties nodig zijn.

 

De rode draad: AI doet het voorbereidende werk, de mens controleert en neemt verantwoordelijkheid. Dat is geen zwakte van AI, maar een verstandige inrichting van het proces.

Waarom AI-inzichten zonder betrouwbare cijfers gevaarlijk zijn

Ondernemers willen sneller inzicht in hun financiële prestaties en investeren daarom in slimme dashboards en AI-tools. Maar hoe betrouwbaar zijn die inzichten als de onderliggende administratie niet op orde is?

 

Stel dat een leverancier zijn factuur nog niet heeft ingediend of dat een stapel transacties nog moet worden verwerkt. Een AI-tool analyseert de beschikbare cijfers en concludeert dat de brutomarge is verbeterd en het cashverbruik afneemt. De grafieken kloppen. De toelichting leest prettig. Maar de conclusie is gebaseerd op onvolledige gegevens. De brutomarge is misschien helemaal niet verbeterd. Er ontbreekt alleen nog een kostenfactuur. En het lagere cashverbruik kan het gevolg zijn van transacties die nog niet zijn verwerkt of geclassificeerd.

 

AI hoeft daarvoor niet eens cijfers te verzinnen. Het kan simpelweg verkeerde conclusies trekken uit onvolledige of onjuiste gegevens. Slechte cijfers worden niet beter doordat je er een slimme AI-tool op aansluit. Je krijgt hooguit sneller een overtuigend verhaal dat niet klopt.

“Daarom begint een goede toepassing van AI niet bij de analyse, maar bij de kwaliteit van de financiële gegevens. Een betrouwbare administratie is geen doel op zich. Het is de voorwaarde om op je cijfers te kunnen sturen.”

AI kan analyseren, maar niet iedere beslissing nemen

Er is nog een reden om voorzichtig te zijn met AI-gestuurde inzichten. AI kan patronen herkennen en informatie razendsnel verwerken, maar een financieel besluit vraagt vaak om meer dan een analyse van historische gegevens.

 

Stel dat je bedrijf onvoldoende cash heeft om de komende maanden door te komen. Moet je dan besparen op sales, personeel of productontwikkeling? AI kan scenario’s doorrekenen en de financiële gevolgen inzichtelijk maken. Dat is waardevol. Maar de uiteindelijke beslissing hangt ook af van factoren die niet volledig in de cijfers staan. Hoe kansrijk is de commerciële pijplijn? Welke afspraken zijn er met klanten? En hoe groot zijn de gevolgen voor medewerkers, klanten en leveranciers?

 

Daarvoor heb je ervaring, context en professioneel oordeel nodig. Hetzelfde geldt voor belangrijke financiële beslissingen, zoals het vaststellen van de jaarrekening, het beoordelen van complexe omzetverantwoording of het presenteren van cijfers aan investeerders. AI kan de analyse voorbereiden. De verantwoordelijke professional moet de uitkomsten beoordelen en de beslissing kunnen verantwoorden.

 

Een praktische vuistregel:

  • Automatiseer werkzaamheden waarvan de uitkomsten eenvoudig te controleren en fouten te herstellen zijn.
  • Bouw extra controles in wanneer de gevolgen groter zijn of uitzonderingen kunnen optreden.
  • Behoud menselijke verantwoordelijkheid bij beslissingen met grote financiële of strategische consequenties.

 

Het gaat dus niet om de vraag of AI geschikt is voor Finance, maar om welke taken je automatiseert, welke controles je inbouwt en waar menselijke expertise noodzakelijk blijft.

Wat betekent dit voor de financiële functie?

Bij veel kleinere bedrijven bestaat de financiële functie uit twee onderdelen. Aan de ene kant staat de boekhouding: transacties verwerken, facturen boeken, betalingen controleren en rapportages samenstellen. Aan de andere kant staat de financiële expertise: cijfers interpreteren, prognoses maken, risico’s signaleren en de ondernemer ondersteunen bij beslissingen. Vaak zijn die twee onderdelen organisatorisch en financieel van elkaar gescheiden. De boekhouder verzorgt de administratie en voor financiële sturing schakelt de ondernemer aanvullend een controller of CFO in.

 

AI biedt de mogelijkheid om die samenwerking anders in te richten. Wanneer routinematige werkzaamheden grotendeels worden geautomatiseerd, hoeft een financieel professional minder tijd te besteden aan het verzamelen en verwerken van gegevens. Er blijft meer tijd over voor analyse, advies en sturing. Dat maakt goede financiële begeleiding ook toegankelijker voor kleinere bedrijven. Je hoeft niet direct een fulltime financieel team op te bouwen om meer grip te krijgen op je cijfers. Een combinatie van geautomatiseerde processen, betrouwbare rapportages en ervaren financiële begeleiding kan een passend alternatief zijn. Daar hoort wel een belangrijke voorwaarde bij: processen, definities en controles moeten goed zijn ingericht. Automatisering lost slecht ingerichte processen niet vanzelf op.

De toekomst van Finance: automatisering én expertise

AI betekent niet automatisch dat de boekhouder of financieel controller verdwijnt. Het verandert vooral waar hun tijd en expertise de meeste waarde toevoegen. Minder tijd besteden aan het handmatig verwerken van gegevens. Meer tijd voor het beoordelen van cijfers, het verklaren van afwijkingen en het ondersteunen van beslissingen.

 

Voor ondernemers is dat een kans om hun financiële functie slimmer in te richten. Niet door zoveel mogelijk AI-tools aan elkaar te koppelen, maar door bewust te bepalen welke werkzaamheden je automatiseert en welke expertise je nodig houdt.

 

Bij Strong Finance kijk ik daarom niet alleen naar nieuwe technologie. Ik kijk ook naar de kwaliteit van de administratie, de inrichting van financiële processen en de manier waarop een ondernemer zijn bedrijf financieel aanstuurt.

 

Want uiteindelijk gaat het niet om hoeveel je automatiseert. Het gaat erom of je betrouwbare cijfers hebt, begrijpt wat er in je bedrijf gebeurt en op tijd de juiste beslissingen neemt.

Begin bij de basis

Wil je AI inzetten binnen je financiële functie? Begin dan niet met een nieuw dashboard of een slimme prognosetool, maar stel jezelf drie vragen:

 

  1. Zijn mijn financiële gegevens volledig en betrouwbaar?
  2. Welke terugkerende werkzaamheden kosten onnodig veel tijd en kunnen worden geautomatiseerd?
  3. Welke controles en financiële expertise zijn nodig om op de uitkomsten te kunnen vertrouwen?

 

Als je die basis op orde hebt, wordt AI een waardevolle aanvulling op je financiële functie. Niet als vervanging van financieel inzicht, maar als middel om dat inzicht sneller en beter beschikbaar te maken.

 

Eerst betrouwbare cijfers. Dan automatiseren. En vervolgens sturen op resultaat. Dat is wat mij betreft de juiste volgorde.

Foto van Willem Godschalk

Willem Godschalk

Deel deze post

meld je aan voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste financiële inzichten en tips speciaal voor agencies!

Door je in te schrijven ga je akkoord met ons privacybeleid en geef je toestemming om updates van ons te ontvangen.

Gerelateerde inspiratie

Concrete inzichten en praktische tips om jouw financiën naar het volgende niveau te tillen.

AI in Finance: begin niet bij inzichten, maar bij het proces

Iedere ondernemer krijgt tegenwoordig het advies om AI in te zetten binnen de financiële functie. De belofte? Betere inzichten, scherpere prognoses en slimmere beslissingen. Maar veel van die adviezen beginnen aan de verkeerde kant. De grootste kansen voor AI liggen op dit moment niet bij analyses of strategisch advies, maar bij de financiële basis: het verwerken, controleren en afstemmen van de cijfers waarop je beslissingen baseert.

De jaarrekening is geen administratie. Het is een MRI-scan.

Veel ondernemers zeggen na afloop van het jaar: “Goed jaar, maar bizar druk.", “We groeiden, maar het voelde mager.” Dat zijn geen meningen. Dat zijn symptomen. En je jaarrekening bevat de diagnose.

Waarom een goede maandafsluiting onmisbaar is voor ieder groeiend bedrijf 

Veel ondernemers sturen op gevoel in plaats van op cijfers. Niet omdat ze dat willen, maar omdat ze simpelweg geen actueel financieel inzicht hebben. De oorzaak is bijna altijd dezelfde:

AI in Finance: begin niet bij inzichten, maar bij het proces

Iedere ondernemer krijgt tegenwoordig het advies om AI in te zetten binnen de financiële functie. De belofte? Betere inzichten, scherpere prognoses en slimmere beslissingen. Maar veel van die adviezen beginnen aan de verkeerde kant. De grootste kansen voor AI liggen op dit moment niet bij analyses of strategisch advies, maar bij de financiële basis: het verwerken, controleren en afstemmen van de cijfers waarop je beslissingen baseert.

De jaarrekening is geen administratie. Het is een MRI-scan.

Veel ondernemers zeggen na afloop van het jaar: “Goed jaar, maar bizar druk.", “We groeiden, maar het voelde mager.” Dat zijn geen meningen. Dat zijn symptomen. En je jaarrekening bevat de diagnose.

Waarom een goede maandafsluiting onmisbaar is voor ieder groeiend bedrijf 

Veel ondernemers sturen op gevoel in plaats van op cijfers. Niet omdat ze dat willen, maar omdat ze simpelweg geen actueel financieel inzicht hebben. De oorzaak is bijna altijd dezelfde: